Ana sayfa › Rehberler › Bina yaşı ve deprem yönetmelikleri: 1998, 2000, 2007, 2018
Bina yaşı ve deprem yönetmelikleri: 1998, 2000, 2007, 2018
"Bina kaç yaşında?" sorusu deprem güvenliği için önemli ama tek başına yanıltıcı olabilir. Asıl soru, binanın hangi kurallarla tasarlandığı ve bu kurallara uyulup uyulmadığının denetlenip denetlenmediğidir.
Neden inşaat yılı değil ruhsat yılı?
Bir bina, yapı ruhsatının alındığı tarihte yürürlükte olan yönetmeliğe göre projelendirilir. Ruhsatı 2006'da alınıp 2009'da bitirilen bir bina, 2007 yönetmeliğine değil, ondan önceki kurallara tabidir. Bu yüzden ruhsat tarihini mutlaka öğrenin.
Önemli dönüm noktaları
1998 öncesi
1975 tarihli yönetmelik yürürlükteydi. Hesap yöntemleri bugünküne göre çok daha basitti ve sahada denetim zayıftı. İstanbul'daki bina stokunun önemli bir kısmı bu dönemde, hızlı kentleşme sırasında yapıldı. Bu dönemin binalarında düşük beton dayanımı ve yetersiz donatı sık görülen sorunlardır.
1998: Yeni deprem yönetmeliği
1998'de yürürlüğe giren yönetmelik, sünek tasarım (binanın yıkılmadan şekil değiştirebilmesi) kavramını ve daha ayrıntılı kuralları getirdi. Ancak kurallar ne kadar iyi olursa olsun, uygulanıp uygulanmadığını denetleyen bir sistem henüz yoktu.
2000–2001: Yapı denetimi
1999 depremlerinin ardından önce 595 sayılı KHK, ardından 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun ile özel yapı denetim kuruluşları sistemi kuruldu. İstanbul, sistemin ilk uygulandığı iller arasındadır. Bu tarihten sonra ruhsat alan binalarda proje ve uygulama bir denetim firması tarafından kontrol edilir.
2007: Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik
2007 yönetmeliği, mevcut binaların performansının değerlendirilmesi için de yöntemler getirdi ve beton kalitesi için asgari şartları yükseltti.
2018: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY)
1 Ocak 2019'da yürürlüğe giren TBDY 2018, yeni Türkiye Deprem Tehlike Haritası ile birlikte geldi. Deprem tasarımı artık il bazında bölgelere değil, parselin koordinatına ve zemin sınıfına göre yapılıyor. Yeni binalarda asgari beton sınıfı C25'e yükseltildi.
Bu bilgiyi nasıl kullanmalı?
- 1998 öncesi ruhsat: Karot testi ve mühendis incelemesi neredeyse zorunlu. Riskli yapı tespiti yapılıp yapılmadığını sorun. Arsa payı ve kentsel dönüşüm ihtimali hesabınıza girmeli.
- 1998–2000 arası: Kurallar daha iyi ama denetim yok. Uygulamanın projeye uygunluğu belirsiz, inceleme yine önerilir.
- 2000 sonrası: Yapı denetimi var. Yine de denetimin kalitesi değişkendir. İskân, zemin etüdü ve proje belgelerine bakın.
- 2019 sonrası ruhsat: En güncel kurallar. Belgelerin eksiksiz olması beklenir.
Yaş tek başına yeterli değil
Eski ama iyi yapılmış, düzenli bakılmış ve sağlam zemin üzerindeki bir bina; yeni ama denetimi kâğıt üzerinde kalmış, zayıf zemindeki bir binadan daha güvenli olabilir. Bina yaşını, zemin ve kontrol listesindeki diğer adımlarla birlikte değerlendirin.
Tarihler ve yönetmelik adları genel bilgilendirme amaçlıdır. Belirli bir binanın hangi kurallara tabi olduğunu o binanın ruhsat ve proje belgeleri belirler.