Ana sayfa › Rehberler › Ev alırken deprem güvenliği kontrol listesi

Ev alırken deprem güvenliği kontrol listesi

Deprem açısından güvenli bir ev seçmek tek bir belgeye bakmakla olmuyor. Zemin, binanın ne zaman ve hangi kurallarla yapıldığı ve bugünkü durumu birlikte değerlendirilmeli. Aşağıdaki liste, satın almadan önce sırasıyla kontrol edebileceğiniz adımları özetliyor.

1. Zemine bakın

Adresi haritada aratın. Vs30 değeri düşükse (yumuşak zemin) binanın tasarımı ve yapım kalitesi çok daha kritik hale gelir. Yakınında dere yatağı, eski göl ya da kıyı dolgusu olup olmadığına da bakın. Zeminin ne demek olduğunu bilmiyorsanız önce Vs30 rehberini okuyun.

2. Ruhsat yılını öğrenin

Bir binanın hangi deprem yönetmeliğine göre yapıldığını inşaat bitiş yılı değil, yapı ruhsatının tarihi belirler. Ruhsat tarihini tapuda, belediyenin imar arşivindeki yapı dosyasında ya da iskân belgesinde bulabilirsiniz. Hangi yılın ne anlama geldiğini bina yaşı rehberinde anlattık.

3. İskân (yapı kullanma izni) var mı?

İskân, binanın projesine uygun yapıldığının belediye tarafından onaylandığını gösterir. İskânı olmayan binalarda projeye aykırı kat ya da tadilat yapılmış olabilir. Ayrıca kredi ve sigorta işlemlerinde sorun çıkabilir. Tapuda "kat irtifakı" yazıyorsa bina büyük ihtimalle iskân almamıştır; "kat mülkiyeti" iskân alındığını gösterir.

4. Zemin etüdü raporunu isteyin

Ruhsatı 2000'lerden sonra alınmış binaların çoğunda parsele özel bir zemin etüdü raporu bulunur. Rapor genellikle belediyedeki yapı dosyasındadır. Raporda zemin sınıfı, yeraltı suyu seviyesi ve sıvılaşma değerlendirmesi yer alır. Bölgesel haritalardan çok daha kesin bilgi verir.

5. Karot testi ve bina incelemesi

Özellikle 2000 öncesi binalarda en önemli belirsizlik beton kalitesidir. Karot testinde kolon ve perdelerden silindir şeklinde beton numunesi alınır ve laboratuvarda dayanımı ölçülür. Testi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın lisanslı kuruluşları ya da yetkin mühendislik firmaları yapar. Sonucu yalnızca test raporu olarak değil, bir inşaat mühendisinin yorumuyla değerlendirin.

6. Riskli yapı tespiti yapılmış mı?

6306 sayılı Kanun kapsamında yapılan riskli yapı tespiti, binanın deprem riski taşıyıp taşımadığını resmî olarak belirler. Binanın riskli yapı olarak tescil edilip edilmediğini yöneticiye ve belediyeye sorun. Riskli bulunan binalar kentsel dönüşüm sürecine girer. Bu, oturma planınızı ve yatırım hesabınızı doğrudan etkiler.

7. Bina üzerinde gözle kontrol

• Zemin katta dükkân açmak için kolon kesilmiş ya da duvar kaldırılmış mı?
• Kolon ve kirişlerde paslanmış demir, dökülen sıva, geniş çatlak var mı?
• Bodrumda nem, su birikmesi ya da yeraltı suyu izi var mı?
• Binaya sonradan kat eklenmiş mi? Komşu binayla arasında derz (boşluk) var mı?

Bu belirtiler tek başına karar vermeye yetmez ama bir mühendise danışmak için güçlü bir işarettir.

8. Arsa payına bakın

Kentsel dönüşümde yeni binadaki hakkınız büyük ölçüde arsa payınıza göre belirlenir. Eski bir binada daire alıyorsanız arsa payı, dairenin bugünkü değeri kadar önemlidir. Tapuda yazan arsa payını, binanın toplam arsa payı ve arsa alanıyla birlikte değerlendirin.

9. Mahalle senaryosuna bakın

İBB'nin deprem senaryosu, her mahallede kaç binanın ağır hasar görebileceğini istatistiksel olarak tahmin eder. Bu, tek bir binanın durumunu söylemez ama mahalledeki bina stokunun genel kalitesi hakkında fikir verir. İlgili ilçenin sayfasından mahallenizi bulabilirsiniz: ilçe listesi.

Satıcıdan isteyeceğiniz belgeler

• Tapu (kat mülkiyeti / kat irtifakı, arsa payı)
• Yapı ruhsatı ve iskân belgesi
• Zemin etüdü raporu
• Varsa karot testi ya da performans analizi raporu
• Varsa riskli yapı tespit raporu
• Onaylı mimari ve statik proje (belediye arşivinden)

Bu liste genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki ya da mühendislik danışmanlığı yerine geçmez. Satın alma öncesinde bir inşaat mühendisinden ve gerekirse bir avukattan destek alın.